شئون و آثار و خصائص و لوازم را در بردارد و همگى عوالم ملكوت و ملك من حيث المجموع در تحت اسم واحد او مندرج مىباشند . فَتَعالَى اللَّهُ الْمَلِكُ الْحَقُّ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْكَرِيمِ . معنى احديّت حقّ تعالى عبارت است از بساطت صرفه و محوضت محضه و تجرّد خالص او از هر مفهوم و چيزى كه بخواهى به او نسبت دهى ؛ او از همهء اين‌ها پاك و منزّه است . و معنى واحديّت حقّ تعالى عبارت است از ملاحظهء ذات او با اعتبار اسماء و صفات او ، و با ملاحظهء نَشَآت و عوالم كثرت كه از اسماء و صفات كلّيّهء وى ناشى شده و به لباس وجود مخلّع گشته‌اند . تمام پيكرهء عالم وجود از عالم ظاهر و باطن و عالم مادّه و تجرّد و نَشأهء طبيعت و نَشأهء مثال و نَشأهء عقل ، يعنى جميع جهان دنيا و عالم برزخ و قيامت همه و همه در تحت اسم واحد حضرت او مندرج مىباشد . بنابراين حضرت حقّ به اعتبار واحد بودنش تمام ذرّات عالم وجود را پر كرده است . يعنى خدائى كه لطيف است ، خدائى كه خبير است ، خدائى كه بصير است ، خدائى كه سميع است ؛ و هكذا إلى آخِرِ أسمائِه و صفاته . بَصر او بصر همهء موجودات است ، سَمْع او سمع همهء موجودات است ، علم او ، حيات او ، و همچنين تا برسى به هر ذرّه‌اى را كه ببينى ، خدا با اوست ؛ معيّت با او دارد . اين است معنى واحديّتش تباركَ و تَقدَّس . سيّد و سرور موحّدين ، كسى است كه خداوند را در عين تنزيه ، تشبيه كند فَإنْ قُلْتَ بِالتَّشْبيهِ كُنْتَ مُحَدِّدا * وَ إنْ قُلْتَ بِالتَّنْزيهِ كُنْتَ مُقَيِّدا وَ إنْ قُلْتَ بِالامْرَيْنِ كُنْتَ مُسَدِّدا * وَ كُنْتَ إمامًا فى الْمَعارِفِ سَيِّدا « 1 »

--> ( 1 ) مرحوم حاجى حكيم سبزوارى قدَّس اللهُ نفسَه در بحث نفس ناطقه بالمناسبه اين دو بيت را در تعليقه ذكر فرموده است . توضيح آنكه ايشان در « منظومهء حكمت » در باب